Việc hiểu đúng gốc tích hai chữ quan họ và hát quan họ cũng chỉ là một lối nhỏ trong việc nghiên cứu toàn bộ dân ca này. Tuy nhỏ nhưng lại quan trọng vì nó sẽ định hướng cho các cách tiếp cận và lí giải nhiều vấn đề về nguồn gốc, tính chất, các hiện tượng đặc biệt, quá trình phát triển và đặc biệt nhiệm vụ bảo lưu nó. Đồng thời việc nghiên cứu đúng đắn sẽ giúp cho sự đánh giá công lao to lớn, quyết định của Đoàn Dân ca Quan họ Bắc Ninh đối với việc phát huy nó trong hơn 40 năm qua. Chúng tôi sẽ dành các bài viết khác cho việc tìm hiểu này.
